Circulariteit, in de praktijk
Niet een concept, maar een concrete strategie om afval en uitstoot te verminderen en tegelijkertijd waarde op de lange termijn te creëren.
Slalom is trots om deel uit te maken van Casa CONIX in Antwerpen: een hoofdkantoor van 800 m², ontworpen door CONIX RDBM Architects, dat 86% circulariteit heeft bereikt op de begane grond van een gebouw uit de jaren zestig met een belangrijke geschiedenis — oorspronkelijk het hoofdkantoor van de Antwerpse Watermaatschappij, later een kunstgalerie.
In Casa CONIX is het geluidsabsorberende vilt van Slalom, teruggewonnen uit productieafval, opnieuw geïntroduceerd als wandpanelen, meubelonderdelen en akoestische baffles die aan het plafond zijn opgehangen.
Voor het plafond werd het materiaal bewust ruw en essentieel gelaten, om materiaalefficiëntie, soberheid en een bewust gebruik van grondstoffen te benadrukken. De akoestische realisatie werd ontwikkeld in samenwerking met Whoooz.
Frederik Jacobs, CEO van CONIX RDBM, vertelt ons het hele verhaal:
Een gebouw, vele levens: een geleefde geschiedenis van circulariteit
« Het gebouw was oorspronkelijk het hoofdkantoor van de Antwerpse Watermaatschappij. Later werden de begane grond en de kelder gekocht door een kunstgalerie, die het interieur volledig heeft leeggemaakt. Het gaat om een gebouw uit de jaren zestig, nog niet beschermd, maar duidelijk op weg naar architecturale erkenning.
Tijdens de transformatie tot galerie waren de plafonds verwijderd en was er een Italiaans betegelde vloer geplaatst. De tentoonstellingswanden waren gemaakt van OSB, speciaal ontworpen om kunstwerken te presenteren. Het verlichtingssysteem, geleverd door ERCO, voldeed aan professionele museumnormen, terwijl akoestiek en vochtregeling werden gegarandeerd door een technisch systeem dat specifiek was ontwikkeld voor de conservering van kunstwerken. De dochter van de eigenaar van de galerie, een chef-kok, runde ook een klein restaurant in de ruimte — vandaag gebruikt als eetruimte voor ons team.
Later bereikten we een akkoord en kochten we het gebouw zelf. In dezelfde periode (2015–2016, met oplevering van het project in 2022) werkten we aan de renovatie van het Philips‑hoofdkantoor in Brussel: 40.000 m² en het eerste grote circulaire project in België. We behielden de bestaande structuur, breidden deze uit en verhoogden haar om de oorspronkelijke geometrische proporties te bewaren. Dit project markeerde onze eerste bewuste kennismaking met circulair bouwen. Grote hoeveelheden materialen werden hergebruikt, zowel afkomstig uit het gebouw zelf als uit andere ontmantelde structuren. In België is het niet eenvoudig om een gebouw te slopen: men moet aantonen dat sloop minder afval produceert dan renovatie. Vaak blijkt het behouden en aanpassen van de bestaande structuur de meest duurzame keuze. »
Een mentaliteit nog vóór een methode
« Toen we begonnen met het ontwerpen van Casa CONIX (project gestart in 2020, met de verhuis na Covid), zeiden we tegen elkaar: “Als we echt in circulariteit geloven, moeten we die in de eerste plaats op onszelf toepassen.”
In werkelijkheid beseften Jorden Goossenaerts (Co‑CEO van CONIX RDBM) en ik dat we altijd al circulair waren geweest — lang voordat we dat woord gebruikten. Ik ben meerdere keren van kantoor veranderd, te beginnen in een appartement. Elke keer namen we het meubilair mee: stoelen, tafels, bureaus, rekken. Niets werd ooit weggegooid. In de loop der jaren hebben we een aanzienlijke waarde opgebouwd door simpelweg te bewaren wat al bestond.
Het is een levensstijl. Deze benadering beïnvloedt zowel ons privéleven als de langdurige samenwerkingen die we met onze partners onderhouden. »
Hergebruik als ontwerpstrategie
« Toen we in het gebouw trokken, zijn we begonnen met te werken met wat er al aanwezig was.
We hebben panelen en reststukken uit de bestaande OSB‑structuren teruggewonnen, ze naar een fabriek in de haven van Antwerpen gebracht en ze hergebruikt om te produceren:
Daarnaast:
In het begin waren de interieurontwerpers terughoudend. Maar toen de teruggewonnen tegels werden gelegd en uitzonderlijk mooi bleken te zijn, verdwenen alle twijfels. We zijn trots op dit traject. »
Creativiteit als essentiële hulpbron
« Een van onze IT‑klanten was zijn kantoren aan het renoveren en verving alle verlichtingsarmaturen. We vroegen of we ze mochten hebben. Een ingenieursstudent heeft ze gedemonteerd, aangepast en opnieuw geïnstalleerd — vandaag hangen ze aan ons plafond.
We hebben bijna niets nieuws gekocht, met uitzondering van een systeem van scheidingswanden, maar dan met gerecyclede isolatie (gemaakt van gerecyclede jeans) en MDF‑panelen die met klittenband zijn samengesteld. Geen lijm, geen chemicaliën. Alles kan worden gedemonteerd, verwijderd en opnieuw gebruikt.
Circulariteit vraagt creativiteit, maar ook continuïteit van kennis en van mensen. »
Akoestiek, welzijn en neurodiversiteit
Akoestiek werd een prioriteit. We hebben de akoestische oplossingen van Slalom geïntegreerd door voornamelijk hergebruikte plafondbaffles te gebruiken, bevestigd in hun originele C‑profielen en opgehangen aan de bestaande beton‑ en staalstructuren.
Er zijn twee soorten wandpanelen in akoestisch vilt toegepast — één met zachte rondingen, de ander U‑vormig — om de vergaderruimtes te omhullen en de geluidsabsorptie te verbeteren.
Goede akoestische kwaliteit is essentieel, vooral voor neurodivergente teams, omdat geluid rechtstreeks invloed heeft op concentratie en welzijn.
Een ruimte die verhalen vertelt
De ruimte is ongeveer 800 m² groot, met ruime opslagzones en een kelder vol materialen die niet onmiddellijk opnieuw konden worden gebruikt.
Elk nieuw project begint met dezelfde vraag: wat hebben we al?
Is circulariteit duurder?
Die vraag komt altijd terug. Qua arbeid en timing was er geen significant kostenverschil. We hadden het goedkoper kunnen doen, maar we kozen ervoor risico’s te nemen en buiten de conventionele regels te treden.
De verlichting, bijvoorbeeld, werd zonder berekeningen geïnstalleerd en was in het begin te donker.
De UV‑filters op de ramen — oorspronkelijk bedoeld om kunstwerken te beschermen — zijn verwijderd.
Elk element heeft een ziel
« Onze aanpak is empirisch, bijna als een laboratorium: testen, aanpassen, experimenteren, risico’s nemen. In de meeste gevallen heeft dat voor ons gewerkt. Een volledig circulair project vraagt flexibiliteit, tolerantie en een meer experimentele benadering. Elk element hier vertelt een verhaal en draagt een eigen energie met zich mee. Nieuwe gebouwen kunnen ongetwijfeld elegant ogen, maar missen vaak een authentieke ziel. »
